Định nghĩa

1. Tính từ:
   • (Về cây cối) Héo rũ xuống, thiếu sức sống: Trạng thái của cây cối khi bị héo, rũ xuống, không còn tươi tốt, thường do thiếu nước, thời tiết khắc nghiệt hoặc bệnh tật.
   • (Về con người, tâm trạng) Buồn bã, chán nản đến mức mất hết sinh khí: Trạng thái tinh thần sa sút, thể hiện ra bên ngoài qua dáng vẻ mệt mỏi, thiếu sức sống, không còn hứng thú với xung quanh.

Ví dụ sử dụng

• (Về cây cối):

  • Vườn hoa trở nên ủ rũ sau nhiều ngày nắng hạn.
  • Những cành liễu ủ rũ rủ xuống mặt hồ.

• (Về con người):

  • Sau tin buồn, anh ấy ngồi ủ rũ một mình cả ngày.
  • Cô bé có vẻ mặt ủ rũ vì không được đi chơi.

Các cách sử dụng nâng cao

• "ủ rũ như cây héo": Một cách so sánh nhấn mạnh sự thiếu sức sống, cả về mặt thể chất lẫn tinh thần.

  • Sau trận ốm, ông cụ trông ủ rũ như cây héo.

• "nét mặt/dáng điệu ủ rũ": Cụm từ thường dùng để miêu tả trạng thái buồn bã thể hiện rõ trên khuôn mặt hoặc cử chỉ.

  • Cậu bé bước vào với dáng điệu ủ rũ sau khi bị thầy giáo phê bình.

Biến thể và từ gần giống

• Rũ rượi (tt): Mệt mỏi, yếu ớt đến mức gần như không còn sức lực (thường nhấn mạnh về thể xác hơn).
• Héo hon (tt): (Cây cối) héo khô, tàn tạ; (con người) gầy yếu, tiều tụy.
• Buồn bã (tt): Có tâm trạng không vui, nhưng mức độ có thể nhẹ hơn và không nhất thiết thể hiện ra dáng vẻ bên ngoài rõ rệt như "ủ rũ".
• Chán nản (tt): Mất hết hứng thú, niềm tin, có thể dẫn đến trạng thái ủ rũ.

Từ đồng nghĩa

• Sầu não: Buồn rầu, đau khổ (mang sắc thái trang trọng, cổ điển hơn).
• Tiều tụy: Gầy yếu, xanh xao vì ốm đau hoặc buồn phiền (nhấn mạnh cả hình dáng bên ngoài).
• Rũ xuống: (Cây cối) mềm yếu và cong xuống.

Từ trái nghĩa

• Tươi tỉnh: (Con người) có vẻ mặt vui vẻ, sảng khoái; (cây cối) xanh tươi.
• Rạng rỡ: Tỏa sáng, thể hiện sự vui vẻ, hạnh phúc rõ rệt.
• Hớn hở: Vui mừng lộ rõ ra nét mặt.
• Mơn mởn: (Cây cối) non tươi, đầy sức sống.

Thành ngữ, cụm từ liên quan

• Mặt mày ủ rũ: Khuôn mặt thể hiện rõ sự buồn bã, thiếu sinh khí.
  • Nghe xong kết quả, cả đội ai nấy mặt mày ủ rũ.
• Ngồi ủ rũ một góc: Hành động ngồi một mình, im lặng trong trạng thái buồn chán, không muốn giao tiếp.
  • Cô ấy cứ ngồi ủ rũ một góc phòng từ sáng đến giờ.

1. tt. 1. (Cây cối) héo rũ xuống, không còn tươi xanh: Vườn cây ủ rũ dưới nắng hè. 2. Buồn đến mức như lả người, như rũ xuống, trông thiếu sinh khí, sức sống: vẻ mặt ủ rũ dáng đi ủ rũ ngồi ủ rũ một góc.